Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Yazı Boyutu:

Bir yaşam tarzı hastalığı:
METABOLİK SENDROM

METABOLİK SENDROM

Modern hayatın getirdiği hareketsizlik ve yüksek kalorili beslenmenin genetik faktörlerle birleşmesinin olumsuz sonuçlarından biri de metabolik sendrom. Vücutta şeker ve insülin dengesindeki bozukluk sonucu, kan yağlarında artış ve bel çevresinde yağlanma olarak ortaya çıkan metabolik sendrom konusunda Diyabet Uzmanı Prof. Dr. Kubilay Karşıdağ ile Beslenme ve Diyet Uzmanı Dilem İrkin ebeveynleri uyarıyor.


Bu hastalığı tanımak için verilebilecek bir örnek var: 1.82 m. boyunda, 107 kg. ağırlığındaki “Mehmet” 18 yaşında ve önüne geçilemeyen bir iştahı var. Yemeğe başladığında durması gerektiğini fark etmesine rağmen devam ediyor. Uykuları düzensiz ve belirgin bir horlama sıkıntısı var. Gündüz, özellikle yemeklerden sonra uykusu geliyor. Dikkatini toplamada güçlük çekiyor, yastığı sırılsıklam yapan terleme şikayeti var. İlkokuldan beri hep servislerle okula gidip gelen Mehmet, kahvaltı yapmayı sevmiyor ve okulda kantinden aldığı poğaça ve meşrubatla bu öğünü geçiştiriyor. Çocukluk yıllarında da hep iri bir yapıya sahip olan Mehmet’in LGS’ye hazırlanırken kilo alışı çok belirgin hale geliyor. Özellikle lisede hamburger ve meşrubat tüketimi had safhaya çıkıyor.

 

TV KARŞISINDA YENİLEN CİPS NE KADAR MASUM?
Akşamları evde aşırı yemek yiyor, sofrada hep bulunan meşrubat alışkanlığı giderek artıyor. Bugün Mehmet’in meşrubat tüketimi günde 2 litre. Televizyonun ve bilgisayarın başında gece geç vakitlere kadar kuruyemiş, cips atıştırıp, gece geç saatlerde uyuyarak günü tamamlayan Mehmet, sabah çok zor uyanıyor. Haftasonu ve tatil günlerinde ise ancak öğleye doğru uyanabiliyor. Muayenesinde özellikle bel çevresinde çok belirginleşen kilo ve yağ fazlalığı dikkati çekiyor. Tansiyonu ölçüldüğünde bulunan rakam o yaştaki bir gence göre yüksek; 13/9. Kan tetkiklerinde şekerini düzenlemekle görevli insülin miktarının açlıkta üç, toklukta dört kat fazla olduğu dikkat çekiyor. Kan yağlarına  bakıldığında kolesterol değerleri normal, ancak trigliserid düzeyi normalin iki katı değerinde. Gece çok sık rüya gördüğü için, sık sık uyanıyor ve sabah kalktığında hiç uyumamış gibi olduğundan yakınıyor. Kısa zamanda çok etkili sonuçlar alan “mucize diyetler”le 15 kilo veren Mehmet şimdi eskisinden daha kilolu. Bu klinik tablonun adı: Metabolik Sendrom.

Insulin direnci sendromu ya da sendrom X adıyla da bilinen metabolik sendrom, vücutta şeker ve insülin dengesindeki bozukluk sonucu, kan yağlarında artış ve bel çevresinde yağlanma olarak ortaya çıkıyor. Kilo fazlalığı, tansiyon yüksekliği, düzensiz kan şekerleri değeri ve düşük HDL başta olmak üzere, aynı anda birçok organda çeşitli sorunlarla kendini gösteren metabolik sendrom, şu temel öğelerle kendini gösteriyor:

• Bel çevresinin kalınlığı (Erkekte>94 cm, kadında >80 cm) ve aşağıda belirtilenlerden en az ikisi;
• Trigliserid düzeyinin yüksekliği (Tg>150mg/dl)
• HDL kolesterol düşüklüğü (Erkekte<40 mg/dl, kadında<50 mg/dl)
• Kötü huylu (LDL) kolesterol düzeyinin yüksekliği (>130 mg/dl)
• Tansiyon (kan basıncı) yüksekliği (>130/85 mmHg)
• Açlık kan şekerii (>110 mg/dl)

 

RİSK FAKTÖRÜ KADINLARIN ALEYHİNDE
Yaşam tarzıyla çok yakın ilişkisi olan ve tüm dünya verilerine bakıldığında, %25-35 oranında rastlanan metabolik sendromda en çok dikkat çeken nokta, kadınlarda riskin daha fazla olduğu. Türkiye genelinde % 35 olan metabolik sendrom görülme sıklığı; erkeklerde % 28.8, kadınlarda ise % 41.1. İlerleyen yaşla birlikte ise metabolik sendrom görülme sıklığı artıyor. 20-29 yaş grubunda % 10’lar civarında seyreden risk, 30-39 yaş grubuna gelince %30’lara çıkıyor. 40-49 yaş grubunda her iki kişiden biri metabolik sendrom tanımına uyarken, bu oran ilerleyen yaşlarda %60’a kadar yükseliyor. Yıllar geçtikçe risk faktörü her üst yaş diliminde daha da belirginleşerek, kadının aleyhine işliyor.

 

FAZLA KALORİ ZARAR VERİYOR
Bu konuda, özellikle çocuklara ve ebeveynlere gerekli eğitimi vererek, yaşanabilecek sorunları açıklamakta fayda var. Çocuklara ve gençlere gereksiniminden fazla enerji alımının bedenine ağırlık kazanımına neden olacağını ve sağlıklarını tehdit edeceğini anlatmak gerekiyor. Risk altındaki kişilere dengeli ve sağlıklı bir beslenme alışkanlığı yanında, düzenli bir fiziksel aktivite alışkanlığı kazandırmak, çok basit ancak çok yararlı yöntemlerden bazıları.

Çocukların sağlığını etkileyecek bir klinik tablonun önüne geçmek en doğru yaklaşım. Ebeveynlerin farkına varmadan çocuklara sunduğu yaşam tarzı, onlara uygun değil. Harcanabileceğinden çok daha fazla kalori almasına zemin hazırlayan bir ortamda, çocuklarda ve gençlerde kilo fazlalığıyla başlayıp şeker hastalığı ile sonuçlanan bir tablo gelişiyor.
 
ÇEVRESEL FAKTÖRLERE DİKKAT
Metabolik sendrom gelişiminde, genetik eğilimi olan kişilerin ailesinde kilo fazlalığı, tansiyon yüksekliği, kan yağlarında dengesizlik gibi sorunlar varsa ve buna çevresel faktörler de eklendiyse rahatsızlığın gelişmesi kaçınılmaz oluyor. Modern kent hayatının getirdiği hareketsiz yaşam ve yüksek kalorili beslenme, sendromun ortaya çıkmasını etkileyen nedenlerin başında geliyor.

 

EN ETKİLİ TEDAVİ ÖNLEM ALMAK
Metabolik sendromun en etkili tedavi yöntemi, önlem almaktan geçiyor. Hastalığın hiçbir belirtisinin ortaya çıkmadığı kişilerde, erken evrede yapılan laboratuvar tetkikleri, bu kişilerin insüline karşı dirençli olduğunu gösterir. Bu evrede yapılacak işlemler; kilo kaybının sağlanması ve düzenli egzersiz için yaşam şekli değişikliğinin yapılması, sağlıklı beslenme ve sigaranın kesilmesi olarak sıralanabilir. Düzenli fiziksel aktivite insülin direncini düzelterek kan şekeri, kan yağları ve kan basıncı kontrolünü sağlıyor. Egzersiz söz konusu olduğunda ayrıntılı ve karışık programlar yapmak zaman zaman zor, pahalı ve bir süre sonra terk edilecek yaklaşımlar olarak görülüyor. Buna karşılık, günde 30-45 dakika ara vermeksizin devam eden yürüyüşler, tüm gereksinimi karşılayabiliyor. En uygun tedavi yönteminin kilo vermek, düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme olduğu unutulmamalı.

SAĞLIK & GÜZELLİK BÖLÜMÜNÜN DİĞER KONULARI

Copyright 2007-2019 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.