Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
KÖPÜK
Prof. Dr.  REFİKA ERSU
Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı
Yazı Boyutu:
Çocuklarda uykunun önemi

Uyku her zaman ilginç gelmişti bana, acaba zaman mı kaybediyorduk yatağımızda çaresizce gözlerimiz kapalı başka dünyalara gittiğimizde, yoksa dinlenmek de önemli miydi? Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ihtisasım bittikten sonra Çocuk Göğüs Hastalıkları üst ihtisasımı yaptım Los Angeles Çocuk Hastanesi’nde. Çok şanslıydım, çünkü büyük bir çocuklarda uyku ve uykuda solunum bozuklukları merkezi vardı, 3 yıl çalıştığım bu hastanede. Çocuklarda uykunun önemini kızım olduktan sonra daha da iyi anladım!

Uykunun amacını tam bilmiyoruz, ancak uyku sırasında sessiz dinlenmeden daha az enerji harcanıyor ve uykusuz bırakılan hayvanlarda vücut ısısında düşme, kilo kaybı, yorgunluk ve hatta 2-3 hafta sonunda ölüm görülüyor! Uykunun bedensel ve zihinsel faaliyetlerimizi uyanıklık sırasında oluşan eksikliklerini giderdiğini düşünüyoruz.

Çocuklarda sağlıklı uyku hem bedensel ve zihinsel faaliyetlerin uyanıklık sırasında oluşan eksikliklerinin giderilmesi hem de büyümeleri için gerekli. Bu nedenle hem anne-babalar hem de doktorlar sağlıklı uyku sürelerini değişen yaş gruplarına göre bilmeliler, hem de uykuyla ilişkili olabilecek sorunlar hakkında fikir sahibi olmalılar diye düşünüyorum.

Yenidoğanda total uyku zamanı günde 16-20 saattir; gece ve gündüz arasında eşit dağılır. Yenidoğan bebekler 3-4 saatlik uyku epizodlarını takiben 1-2 saat uyanık kalırlar. Çiçeği burnunda anneler babalar günün önemli bir kısmını uyuyarak geçiren küçük meleklerini seyrederken “Uyansa da sevsek biraz” demekten kendilerini alamazlar.

• Bebeklerde 8-12. haftalarda uyku yeniden düzenlenir ve nihayet bebekler gece daha çok uyumaya başlarlar.

• 6 aylık bebeklerde total uyku zamanı 13-14 saattir ve uyku epizodları 6-8 saat sürer.
• Şanslı yüzde 70-80 ailenin bebeği 9. ayda “gece boyunca uyku”ya geçer.

Ama bazı bebekler daha ileri yaşlara kadar gecede 3-4 kez hatta daha çok uyanabilirler Bu dönemde bebeğin tekrar uykuya dalması için beslemesi, sallaması önerilmez. Tekrar yatağına yatırılarak yanında kalmak ve bebeği sallamadan veya mama vermeden uyutmak daha sonra oluşacak problemleri önleyecektir. Gece özellikle biberon ile beslenme  aspirasyonlar ile öksürük-hırlıtı gibi şikayetlere ve diş çürüklerinde artışa yol açabilir.
 
OYUN ÇOCUKLUĞU DÖNEMİ
Oyun çocuklarında total uyku zamanı 12-14 saate iner.
• 1 yaşta çoğunlukla ikinci gündüz uykusu bırakılır.
• Ayrılma endişesi, gece korkuları, bağımsız yeteneklerin edinilmesi, güç tartışmaları gibi gelişimsel sorunlar bu dönemde ortaya çıkar ve uyku problemleri sıktır. (Yüzde 20-40)
• Bu dönemde çocuklarda uyku zamanı rutinleri ve geçiş dönemi objeleri önemlidir. Ilık bir banyo, sarılarak şarkı söyleme gibi uyku rutinleri geliştirilebilir. Ve bebeğinizin sevdiği battaniye veya oyuncak ayıya sarılması uykuya geçmesini kolaylaştırabilir.

Okul öncesi çocuklarda total uyku zamanı, 24 saatte 11-12 saattir.
• 4-5 yaşlarda, çoğu çocuk düzenli gündüz uykusu uyumaz. Gündüz uykusu uyurlarsa da geceleri daha geç uyurlar ki sabah okula gitmek için uyanmaları ayrıca bir sorun olur. 

Çocuklu evlerde sabah saatleri tatlı bir telaş olur; uyandırma, dişlerini fırçlama, elbiselerini giydirip okula gideceği araca çocuğu bindirmek aslında bunlar toplam 10 dakikada yapılabilir gibi görünse de bu her zaman böyle olmaz. Eğer çocuğunuz ihtiyacı olan gece uykusunu uyumadı ise çeşitli sorunlar ile karşılaşabilirsiniz. Elbisesini beğenmeyebilir, çorabını kendi giymek ister ki, bu sizin sabah toplantısını kaçırmanıza neden olabilir.

• Trafik tıkandığında ya da otoparkta makyaj yapan kadınları görünce genelikle erkek olan diğer şoförler, onların ne kadar süslü olduklarını düşünebilir, ama aslında ne olduğunu anlayabilmek için anne olmaları gerekir.


• Bu yaşlarda gece uyanmalar sıktır (yüzde 60’a kadar). Anneler, “Çocuğum gece çok uyanıyor bunun için ne yapabilirim?” diye sorarlar sık sık. Biz çocuğumuzu büyütürken her şeyin bir ilacı olsun isteriz. İştahı yok iştah şurubu, uyumuyor uyku için bir ilaç, sık uyanıyor uyanmasın diye bir ilaç… Aslında hiç de fena olmazdı bütün bunlar için elimizde sizlere verebileceğimiz (biz doktorlarında kendi çocuklarımız için de kullanabileceğimiz) mucize ilaçların olması… Ama ne yazık ki yok. Bu noktada ailesel kararlılık önemlidir. Uyku problemleri bu dönemlerde kronikleşebileceği için ailenin uyku zamanı ve rutinleri konusundaki kararlılığı önemlidir.

 

ORTA ÇOCUKLUK DÖNEMİ
Orta çocukluk döneminde (6-12 yaş) uyku paterni daha stabildir, geceden geceye çok değişiklik göstermez.
• Total uyku zamanı: 9-11 saattir (6-7 yaşta 10 - 11 saat; erken ergenlikte 9 - 9 1/2 saat).

• Gündüz uyku hali az görülür; gündüz uykusu seyrektir.
• Okul, yaşam tarzı etkileri, geç uyumak, erken kalkmak, düzensiz uyku/uyanıklık zamanları çocuklarda yetersiz uyku ile sonuçlanır.
• Çocuklar büyümeye başladıkça uyku zamanları giderek sarkmaya başlar, saat 9.00''da yatağa giden küçük prensesi ya da yakışıklı prensi; “Anne ne olur bilgisayar oyunu oynuyorum, şu çizgi film de bitsin, bu en sevdiğim dizi” derken bir de bakmışsınız saat 22.00 olmuş…
• Çocuklar ergenliğe girdiklerinde sadece uyku saatlerini değil bir çok şeyi kontrol etmek zorlaşıyor, cep telefonları, mesajlar, facebook derken bazı çocukları sabahın erken saatlerine kadar uyanık kalıyorlar. Hafta sonu çok geç yatan ve geç uyanan çocuklarda hafta içi tekrar okul düzenine geri dönmek zor oluyor. Bu çocuklarda  ayrıca gündüzleri uykuya eğilim ve gündüz dikkat azlığı ortaya çıkabiliyor.
• Hafta içi-hafta sonu uyku döngüsünde farklılık nedeniyle uyku-uyanıklık zamanında düzensizlik olur.

• Ergenlerde gecikmiş uyku başlangıcı sıktır, çevresel faktörler bunda en önemli etkendir, uyanma zamanı da okula başlama zamanının erken olması nedeniyle erkendir.

• Orta ergenlikte gündüz uykuya eğilim ve gündüz dikkat azlığı önemli sorunlardır.

• Bu yaşlarda ebeveynlerin uyku zamanını korumasında azalma olur.

• Ortalama lise öğrencisinin 9 - 9 1/4 saat / gece uyku gereksinimi vardır, ancak orrtalama lise öğrencisi 7 1/4 saat / gece uyur.

Veli toplantısına gittiğinizde ya da çocuğunuzun öğretmeni sizi arayarak oğlunuzun ya da kızınızın derslerde uyukladığından, akademik başarılarının bozulduğundan ya da okulda arkadaşları ile bazı sorunlar yaşadığından bahseder ise öncelikle çocuğunuzun uyku alışkanlıklarını gözden geçirin.

Acaba neden bütün bunlar oluyor diye psikolojik sebepleri araştırmadan önce yapılabilecek en basit şey uyku saatlerini düzenlemek olabilir.

Çocuklarda yetersiz uyku gündüz uyku hali, bu da akademik başarısızlık, sosyal fonksiyonda bozulma ve davranış problemlerine yol açar.

Daha sonraki yazılarda bu problemleri nasıl çözebiliriz, diye konuşacağız ve tabii uyku sırasında görülen solunum bozukluklarını da tartışacağız.

Sevgiyle, size ve çocuklarınıza sağlıklı uykular dileğiyle...




Copyright 2007-2019 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.